Ik heb hem leren kennen in de Fontein, de inloop van de Orde van Malta waar ik regelmatig te vinden ben en waar hij kind aan huis is. Maar soms komen we elkaar ook op straat tegen. Luc, West-Vlaming in hart en nieren, één van de vele West-Vlamingen in Gent. Waarvan er een aantal, helaas, op straat leven. Zoals Luc.
Ik kom hem ’s morgens vroeg tegen in de buurt van de Jacobskerk. Hij is op weg naar de CAW-inloop aan de Oude Houtlei, om te douchen en hopelijk iets van ontbijt te vinden. Meestal is hij vrolijk genoeg, maar vandaag niet. Wat blijkt: zijn moeder heeft besloten dat hij, gezien z’n situatie, niet te vertrouwen is met z’n eigen geld en ze heeft via de vrederechter machtiging over zijn bankrekening gekregen. Nu moet Luc iedere keer z’n handje ophouden om wat leefgeld te krijgen. Dat was al niet veel, hij moet het van een leefloon doen. Maar nu wordt hij nog meer afgeknepen. En wat nog het meeste steekt: hij is afhankelijk van de goede wil van z’n moeder. Als straatbewoner ben je toch al zo vaak afhankelijk van allerlei instanties. OCMW, CAW, nachtopvang, plekken waar je aan eten en aan kledij kunt komen. En soms dus ook van je eigen moeder.
Een paar weken terug heb ik nog gepreekt over Jezus die zijn leerlingen uitzendt met eigenlijk de nadrukkelijke opdracht om zichzelf afhankelijk op te stellen en erop te vertrouwen dat mensen hen zullen ontvangen en van eten en onderdak zullen voorzien. Ook Franciscus van Assisi en z’n broeders kozen ervoor om afhankelijk te zijn van de goede wil van anderen. Net zoals de mensen van de Catholic Worker-gemeenschappen trouwens – ik heb vorige week nog in Londen uitgebreid bijgepraat met de Catholic Workers daar. Die leven grotendeels van giften van mensen die hen goedgezind zijn. Maar dan gaat het in alle drie de gevallen om een vrijwillige afhankelijkheid. En dat is heel iets anders dan gedwongen afhankelijkheid. Dat geldt eigenlijk ook voor armoede in het algemeen. Franciscus en z’n broeders en de mensen van de Catholic Worker leefden en leven in vrijwillige armoede – evangelische armoede, in plechtige kerkelijke taal. Maar dat is ook iets heel anders dan mensen die door omstandigheden of weet ik wat gedwongen zijn om in armoede te leven. Zoals Luc en zoveel andere straatbewoners die ik ken.
Daarmee wil ik niets afdoen aan de waarde van vrijwillige afhankelijkheid en vrijwillige armoede – integendeel. De evangelische armoede – het aloude ideaal van Franciscus en van zoveel mensen die na hem kwamen – is mij juist heel dierbaar. Het is me alleen wel weer duidelijk geworden hoe groot het verschil is tussen die evangelische armoede aan de ene kant, en gedwongen armoede en afhankelijkheid aan de andere kant. Dat blijft iedere keer weer schuren…..