Op de dag dat ik dit schrijf, 21 september, is het Internationale Dag voor de Vrede. Daar stond ik niet eens bij stil toen ik vanmorgen wakker werd; ik kwam er pas achter toen ik bij het ontbijt de dagelijkse ‘PopUpGedachte’ van mijn dierbare collega Rikko Voorberg las. De dag is in 1981 in het leven geroepen door de Verenigde Naties. In België wordt er onder andere aandacht aan besteed door de vredesvlag uit te hangen. Mooi natuurlijk, zo’n speciale dag om aandacht te besteden aan vrede. Vooral als je weet dat ze door de Verenigde Naties bedoeld is als dag van wapenstilstand en geweldloosheid. En laten we reëel wezen: dat is in deze tijd hard nodig. Het is echter maar helemaal de vraag of landen die op dit moment oorlog voeren zich er aan zullen houden. Waarschijnlijk niet. Alleen al in de Gazastrook vielen vandaag alweer doden door Israëlische bombardementen. En dan heb ik het nog niet over Yemen, Afghanistan en andere landen.
Wat heb je er dan aan, aan zo’n bijzondere dag voor de vrede? Of – in het verlengde daarvan – aan al die andere dagen waarop aandacht wordt gevraagd voor een specifieke maatschappelijke kwestie? Om maar ‘dicht bij huis’ te blijven: volgende maand, op 10 oktober, is het Werelddaklozendag.
Helpt zo’n dag nou echt om het probleem van dakloosheid aan te pakken? Als je met een cynische blik bekijkt – en laten we (opnieuw) reëel wezen, er is in onze wereld alle aanleiding voor zo’n cynische blik – helpt het natuurlijk geen ene bliksem. Op de Internationale Dag voor de Vrede vallen er echt niet minder oorlogsdoden en op Werelddaklozendag komt er echt niet opeens woonruimte bij voor mensen die geen woonst hebben. Op Wereldvluchtelingendag – ook al zo’n bijzondere dag – komen er echt niet minder vluchtelingen bij, al was het maar omdat al die oorlogvoerende landen in onze wereld zich geen moer aantrekken van de Internationale Dag van de Vrede.
En tóch. Ergens in mijn diepste binnenste ben ik blij met die bijzondere dagen. Ben ik toch wel blij met zo’n Internationale Dag voor de Vrede, met een Wereldvluchtelingendag, met een Werelddaklozendag en met die andere bijzondere dagen. Want alleen al het blote feit dat we zulke dagen kennen, betekent dat er nog steeds oog is voor de problemen van oorlog, van mensen die op de vlucht moeten gaan, van mensen zonder deftig dak boven hun hoofd. Het betekent dat mensen nog steeds stilstaan bij al die zaken die in onze wereld niet zouden moeten bestaan – of juist wel, zoals vrede. En ergens weten we, ook in deze wereld waar zoveel on-menselijks gebeurt, heel goed hoe die wereld er menselijker uit zou kunnen zien. Er is geen Internationale Dag voor de Oorlog, maar wel één voor de Vrede. Er is geen Wereld-villabewoners-dag, maar wel een Wereldvluchtelingendag en een Werelddaklozendag. Zolang die dagen er nog zijn, zolang er steeds maar weer geroepen wordt om een einde aan de oorlogen, om een menswaardig bestaan voor vluchtelingen, om echte oplossingen voor mensen die op straat moeten leven – zolang is er misschien ook wel hoop dát er ooit een einde komt aan oorlogen, een einde aan de onmenselijke behandeling van vluchtelingen, een einde aan het grote onrecht dat dakloosheid is.
Dus toch maar weer die vredesvlag blijven uithangen, hoe onbenullig het ook lijkt.